Expertisekosten kunnen in België soms op de tegenpartij verhaald worden, maar nooit automatisch en ook niet altijd volledig. Veel hangt af van het type expertise, de beslissing van de rechter en de mate waarin je gelijk krijgt. Wie hierover duidelijkheid zoekt, heeft vooral nood aan een realistisch overzicht van de basisregels.
Op deze pagina lees je wanneer expertisekosten in aanmerking komen voor terugvordering, wie ze doorgaans eerst betaalt en waarom een gedeeltelijke overwinning ook tot een gedeeltelijke kostenverdeling kan leiden.
Wanneer kan je expertisekosten op de tegenpartij verhalen?
In een gerechtelijke procedure geldt als algemene regel dat de in het ongelijk gestelde partij kan worden veroordeeld in de gedingkosten, maar enkel voor de kostenposten die de wet limitatief opsomt (artikel 1018 van het Gerechtelijk Wetboek). Expertisekosten staan niet standaard in die limitatieve lijst en zijn dus slechts verhaalbaar indien de rechter oordeelt dat ze in het concrete geschil noodzakelijk, nuttig en redelijk waren. Wie eerst wil begrijpen wat een gerechtelijke expertise precies is, krijgt daarmee meteen ook de bredere context van deze beoordeling.
Dat betekent wel niet dat elke kost die jij maakte voor een expert automatisch wordt terugbetaald.
Vooral deze elementen spelen een rol:
- Of de expertise relevant en noodzakelijk was
- Of de kost verband houdt met het geschil
- Of de rechter die kost aanvaardt als verhaalbare kost
- Of je volledig of slechts gedeeltelijk gelijk krijgt
Wie expertisekosten wil verhalen op de tegenpartij, moet dus niet alleen kunnen aantonen dat de kost gemaakt werd, maar ook dat die kost redelijk en nuttig was in het kader van de zaak.
Wie betaalt de expertisekosten eerst?
In de praktijk moet een partij de expertisekosten vaak eerst zelf voorschieten. Dat geldt zeker wanneer een deskundige wordt aangesteld tijdens een procedure of wanneer je zelf een technisch verslag laat opmaken om je standpunt te onderbouwen.
Pas nadien wordt bekeken wie die kosten uiteindelijk moet dragen. De eindbeslissing volgt meestal in het vonnis, samen met de andere kosten van de procedure. Het antwoord op de vraag wie de kosten van een gerechtsdeskundige betaalt is dus vaak tweedelig:
- Eerst: de partij die de expertise vraagt of moet voorschieten
- Uiteindelijk: de partij die volgens de rechter de kosten moet dragen
Niet elke expertise wordt op dezelfde manier behandeld
Er is een belangrijk verschil tussen een expertise die door de rechtbank wordt bevolen en een expertise die je zelf laat uitvoeren. Een gerechtsdeskundige die in een procedure wordt aangesteld, wordt doorgaans meegenomen in de kostenbegroting van de zaak. Bij een eigen deskundige of technisch raadsman wordt sneller gekeken naar de noodzaak, de redelijkheid en het nut van die kost, en is terugvordering niet automatisch maar afhankelijk van een uitdrukkelijk oordeel van de rechter.
Dat onderscheid is belangrijk, omdat het mee bepaalt hoe sterk je staat als je de kost wil terugvorderen van de tegenpartij. Ook de vraag of een expertise bindend is, weegt mee in de beoordeling.
Wat als je maar gedeeltelijk gelijk krijgt?
Dat is een van de belangrijkste nuances. Ook als je de zaak niet volledig verliest, betekent dat nog niet dat alle expertisekosten automatisch voor de tegenpartij zijn. Wanneer je maar gedeeltelijk gelijk krijgt, kan de rechter de kosten verdelen, binnen de grenzen van de wettelijk geregelde kostenposten (artikel 1018 van het Gerechtelijk Wetboek) en voor zover dergelijke expertisekosten door de rechter als noodzakelijk en nuttig worden aanvaard.
Dan is bijvoorbeeld mogelijk dat:
- de tegenpartij slechts een deel van de expertisekosten moet betalen
- elke partij een deel van de kosten zelf draagt
- jij een groter aandeel van de kosten behoudt als je vordering maar beperkt wordt gevolgd
Net daarom is het misleidend om te denken dat je de kosten van een rechtszaak altijd volledig op de tegenpartij kan verhalen. De concrete uitkomst van het dossier blijft doorslaggevend.
Welke kosten zijn te onderscheiden van expertisekosten?
Expertisekosten zijn niet hetzelfde als advocaatkosten. Dat onderscheid is belangrijk wanneer je wil inschatten wat je kan recupereren.
| Kost | Hoe wordt die meestal behandeld? |
|---|---|
| Expertisekosten | Zijn niet automatisch verhaalbaar; terugvordering is alleen mogelijk als de rechter ze in het concrete geschil noodzakelijk, nuttig en redelijk acht en ze ten laste van de tegenpartij legt |
| Advocaatkosten | Worden doorgaans niet volledig terugbetaald, maar slechts beperkt via de rechtsplegingsvergoeding |
| Andere gerechtskosten | Kunnen vaak mee opgenomen worden in de kostenveroordeling |
Wie zich afvraagt hoe kosten verhalen op de tegenpartij werkt, moet dus altijd kijken naar het soort kost. Voor lezers die daarbij ook willen weten de kosten van een gerechtelijke expertise, is het nuttig om dat onderscheid apart te bekijken. Niet elke uitgave volgt dezelfde regeling.
Waarop let de rechter bij de terugvordering?
De beoordeling gebeurt niet louter technisch. De rechter kijkt doorgaans naar de context van het dossier. Een kost die buitensporig, overbodig of onvoldoende onderbouwd is, maakt minder kans om volledig op de tegenpartij te worden afgewenteld.
Vaak zijn dit de kernvragen:
- Was de expertise nodig om het geschil te beoordelen?
- Stond de kost in verhouding tot het belang van de zaak?
- Is er een duidelijk verband tussen de expertise en de betwisting?
- Ondersteunt de expertise daadwerkelijk het standpunt van de partij die terugbetaling vraagt?
Praktisch: wat betekent dit voor jou?
Als je expertisekosten wil verhalen op de tegenpartij, is de belangrijkste realiteit deze: je hebt nooit absolute zekerheid vooraf. Je kan wel je positie versterken door de noodzaak van de expertise goed te onderbouwen, de kosten zorgvuldig te documenteren en realistisch te blijven over de kans op volledige terugbetaling.
Wil je vooraf een idee van de tarieven? Lees hoeveel een gerechtsdeskundige kost. De hoofdregel is eenvoudig, maar de toepassing is dat zelden. Zeker wanneer de zaak technisch is of wanneer beide partijen deels gelijk krijgen, blijft de uiteindelijke kostenverdeling een kwestie van beoordeling door de rechter.
Veelgestelde vragen
Kan ik de kosten van een rechtszaak op de tegenpartij verhalen?
Ja, in veel gevallen kan de verliezende partij geheel of gedeeltelijk in de kosten worden veroordeeld. Dat geldt echter niet automatisch voor elke kost en ook niet altijd volledig. Er wordt onderscheid gemaakt tussen onder meer gerechtskosten, advocaatkosten en expertisekosten.
Hoe werkt schade verhalen op tegenpartij in relatie tot expertisekosten?
Expertisekosten zijn niet hetzelfde als de eigenlijke schadevergoeding, maar kunnen wel deel uitmaken van de kosten die in het kader van het geschil worden beoordeeld. Of je die kosten kan recupereren, hangt af van hun noodzaak, hun verband met de zaak en de eindbeslissing van de rechter.
Worden expertisekosten altijd volledig terugbetaald?
Nee. Als je maar gedeeltelijk gelijk krijgt, of als de expertise volgens de rechter niet volledig noodzakelijk of redelijk was, kan beslist worden dat je een deel van de kosten zelf moet dragen. In sommige dossiers speelt ook contra-expertise een rol, wat de beoordeling van de kosten nog complexer kan maken.